FİNLANDİYA
Yle’nin Taloustutkimus’a yaptırdığı parti destek anketi bugün Perşembe günü yayınlandı. Buna göre en popüler parti, anket katılımcılarının yüzde 22,7’sinin oy vereceği SDP (Sosyal Demokrat Parti) oldu.
Başbakanlık partisi Ulusal Koalisyon Partisi’ni (Kokoomus) geride bırakan Perussuomalaiset (Gerçek Finliler Partisi) ise ikinci en popüler parti konumuna yükseldi. Perussuomalaiset’in desteği şu anda yüzde 16,5, Koalisyon Partisi’nin desteği ise yüzde 16,3 oranında.
Dördüncü en popüler parti yüzde 12,6’lık destekle Keskusta (Merkez Parti) olurken, beşinci sırada yüzde 12,4’lük olağanüstü bir destekle Vasemmistoliitto (Sol İttifak) yer alıyor.
Yüzde 12,4, Vasemmistoliitto için partinin 36 yıllık tarihinin en yüksek anket sonucu. Partinin yükseliş trendinde olduğunu gösteren bir diğer kanıt da, Vasemmistoliitto’nun tarihindeki en kötü seçim sonucunu bir önceki seçim olan 2023 parlamento seçimlerinde almış olmasıdır. Şimdi ise Minja Koskela’nın liderliğindeki parti, tüm zamanların en iyi seçim sonucuna doğru ilerliyor.
Partinin destek artışının arkasında iki neden var. Birincisi çok açık: Başbakan Petteri Orpo (Koalisyon) ve Maliye Bakanı Riikka Purra’nın (Gerçek Finliler) liderliğinde Finlandiya’da, işsizliği artıran, insanları yoksulluğa sürükleyen ve kamusal hizmetleri zayıflatan safkan sağcı bir kesinti politikası izlendi. Aynı zamanda iklim krizinin yıkıcı etkileri artık Avrupa’da bile görülüyor. Sağ politikanızın bir sonucu olarak sarkacın daha sola kaymasına şaşmamak gerekir.
İkinci neden ise Vasemmistoliitto’nun binlerce yeni üyesi ve partide yürütülen teşkilat çalışmasıdır. Vasemmistoliitto’nun üye sayısı bu yılın başlarında 15.000 üye sınırını aştı. Partinin üye sayısı 2022’den bu yana yüzde 50’den fazla arttı ve bu durum özellikle yerelde kendini gösteriyor. Vasemmistoliitto’nun etkinliklerine artık daha önce siyasetle ilgili hiçbir şey yapmamış insanlar geliyor. Artan üye kitlesinin içinden, seçim çalışması yapmaya gönüllü pek çok kişinin çıkacağı şüphesizdir.
Yani her şey iyi görünüyor. Ancak acele etmek için hiçbir neden yok. Seçimler seçim bölgelerinde yapılır ve kazanılır; buralarda seçimler kaybedilebilir de. Top artık, gerçek seçim çalışmasını yapacak olan Vasemmistoliitto’nun saha kadrosunda ve milletvekili adaylarında. Bu çalışma, önümüzdeki yıl 18 Nisan’da seçim sonuçları ölçüldüğünde Vasemmistoliitto’nun nihai desteğini belirleyecektir.
Perussuomalaiset, Yle’nin anketinde Koalisyon Partisi’ni geride bırakarak en popüler iktidar partisi oldu. Bu, parti için gerçekten zor bir başarı çünkü Finlandiya siyasetinin yazılı olmayan kuralını çiğniyor: Koalisyon Partisi ile yapılan iktidar ortaklığı her zaman partinin desteğini düşürür. Perussuomalaiset ile Koalisyon Partisi arasındaki fark kıl payı olsa da varlığını sürdürüyor.
Akaryakıt fiyatları 2026 yılı boyunca keskin bir şekilde arttı ve bu durum, kendisini otomobil kullananların partisi olarak konumlandıran Gerçek Finliler’in (PS) desteğini artırıyor. Perussuomalaiset’in iktidarda olması ve onların iktidar sorumluluğu altındayken akaryakıt fiyatlarının yükselmiş olması bu durumu değiştirmüyor.
Perussuomalaiset artık Timo Soini’nin liderliğindeki, Başbakan Juha Sipilä’nın (Merkez) kesinti hükümetine girerek desteğinin yarısını anında kaybeden o “unutulmuş halkın protesto partisi” değil. Jussi Halla-aho ve Riikka Purra, Perussuomalaiset’i kendi kalıplarına uygun, ekonomi politikası çizgisi ilke olarak Koalisyon Partisi ile aynı olan sertifikalı bir sağ partiye dönüştürdüler.
Daha iki yıl önce, Perussuomalaiset’in Koalisyon’u sağdan sollamaya çalışarak kumar oynadığını yazmıştım. Yle’nin anketinden bir sonuç çıkarılabilirse, o da bu kumarın karşılığını verdiği ve karlı çıktığıdır. Gerçek Finliler’in desteğinin seçim gününe kadar kalıp kalmayacağını zaman gösterecek. En azından özgüvenleri yerinde, ki buna Doğu Helsinki’de otobüsten dışarı çıkmaya cesaret edememek bile engel değil.
Perussuomalaiset’in anketlerde Koalisyon’u geçmesi, özellikle Koalisyon Partisi’nin özgüvenini zedelemektedir. Bu hükümet dönemine kadar Koalisyon, katı sağcı ekonomi politikasının tabiri caizse tek sahibi olmuştur. Kamusal hizmetlerdeki harcama kesintileri ve zenginler için vergi indirimleri, onlarca yıldır Koalisyon’un destekçilerine verdiği vaatler olmuştur. Diğer partilerin Koalisyon ile kendi oyununda yarışmaya kalkışması mantıksızdı.
Şimdi ise Koalisyon yepyeni bir durumla karşı karşıya: Perussuomalaiset, önümüzdeki yılki seçimlerde destekçilerine Koalisyon ile aynı ürünü sunuyor, ancak “oyunun kuralları” hakkındaki ikiyüzlü endişeler veya “kültürlü burjuvazi” üzerine kurulmuş boş süslü laflar olmadan. Koalisyon uzun süredir ilk kez sağ kanadında bir meydan okuyucuyla karşı karşıya ve bu durum Koalisyon kesiminin kafasını karıştırıp dengesini bozuyor.
Yüzde 12,6’lık destek, Merkez Parti’nin parti merkezinde şampanya şişelerinin patlatılmasına neden olmaz. Ancak Merkez Partililer, eğer bu rakamlarla seçim gününe gidilirse partinin muhtemelen bir sonraki hükümetin kurulmasında anahtar konumda olacağı tesellisiyle avunabilirler.
Merkez Parti lideri Antti Kaikkonen, KU’ya verdiği röportajda, birçok Merkez Partilinin 2019–2023 yılları arasındaki hükümet maceraları nedeniyle travma geçirdiğini, bu nedenle partinin artık Antti Rinne (SDP) ve Sanna Marin’in (SDP) hükümetleri benzeri hükümet zeminlerine girmeyeceğini söyledi. Bu karar pratikte; SDP, Merkez Parti, Vasemmistoliitto ve Yeşiller’in temelinde oluşturulabilecek bir sol hükümet ihtimalini dışarıda bırakıyor.
Eğer bu zemin artık Merkez Parti için kabul edilebilir değilse, o zaman bir vatandaşın geriye neyin kabul edilebilir olduğunu merak etmekten başka çaresi kalmaz. Bir vatandaşın yaşayabileceği en kötü senaryo ihtimali ise; Merkez Parti, Koalisyon Partisi ve Perussuomalaiset’ten oluşan Juha Sipilä hükümetinin bir kopyası olur. O hükümet zamanında hizmetlerde sert kesintiler yapmış ve bunun sonucunda Merkez Parti de sonraki seçimlerde ağır bir darbe alarak 18 sandalye kaybetmişti.
