Türkiye’deki Mülteciler, Küresel ve Bölgesel Gelişmeler Işığında Ele Alındı: SDD’nin Sempozyumu Politika ve Akademiyi Buluşturdu
Sosyal Demokrasi Derneği (SDD) ile Friedrich Ebert Stiftung (FES) iş birliğinde, 30 Mayıs 2025 tarihinde Ankara Demonti Otel’de gerçekleştirilen “Bölgesel ve Küresel Gelişmeler Işığında Türkiye’deki Mülteciler” başlıklı sempozyum, Türkiye’nin göç ve mülteci politikasına yönelik akademik birikimi, kamu aktörlerini ve sivil toplumu bir araya getirdi.
Türkiye’nin göç yönetiminde yaşadığı yapısal sorunlara dair kapsamlı çözüm önerilerinin tartışıldığı sempozyum, mültecilik meselesini sadece güvenlik ve idare temelli değil, aynı zamanda diplomatik, hukuki, toplumsal, ekonomik ve yönetişim boyutlarıyla değerlendirmeyi amaçladı.
Açılış Konuşmaları: Demokrasi, Hak Temelli Yaklaşım ve Uyum Vurgusu
Sempozyumun açılış konuşmaları Sosyal Demokrasi Derneği Genel Başkanı Sami Doğan, CHP Mv. ve Göç ve Uyumdan Sorumlu Gölge Bakanı Murat Bakan ile CHP Genel Başkanı Özgür Özel tarafından gerçekleştirildi. Açılışta yapılan konuşmalarda, mülteci meselesinin popülist söylemlerden ve kutuplaştırıcı dilden uzak, insan onurunu temel alan bir yaklaşımla ele alınması gerektiği vurgulandı.
Sami Doğan, sosyal demokrasinin evrensel ilkeleri ışığında, göçün neden olduğu çok katmanlı sorunlara bütüncül bir anlayışla yaklaşılması gerektiğini belirtti. Murat Bakan, göçün yerel yönetimler üzerindeki etkilerini ve sürdürülebilir entegrasyon politikalarına olan ihtiyacı dile getirdi.
Prof. Dr. Murat Erdoğan’dan Türkiye’deki Mülteciler Raporu
Sempozyumun çerçeve sunumu Prof. Dr. Murat Erdoğan tarafından yapıldı. Erdoğan, Türkiye’de geçici koruma rejimiyle birlikte 10 yılı aşkın süredir yaşanan Suriyeli mülteci deneyiminin, dünyada eşi benzeri görülmemiş bir uzun süreli geçici barınma rejimi yarattığını vurguladı. Konuşmasında, “Geri dönüş” tartışmalarının politikayla değil, insan güvenliğiyle yönetilmesi gerektiğini ve toplumsal uyumun merkezine adalet, haklar ve sosyal bütünleşmenin yerleştirilmesi gerektiğini ifade etti.
Panel I: Diplomatik ve Uluslararası Hukuk Boyutu
Oturum başkanlığını Prof. Dr. Sibel Kalaycıoğlu‘nun yaptığı ilk panelde, Büyükelçi Ömer Önhon, Prof. Dr. Nuray Ekşi, Prof. Dr. Bahadır Erdem ve Dr. Levent Korkut söz aldı. Panelde, uluslararası hukuk çerçevesinde mülteci haklarının korunması, Türkiye’nin yükümlülükleri ve Avrupa Konseyi ile Birleşmiş Milletler sözleşmeleri değerlendirildi. Katılımcılar, mültecilere dair karar süreçlerinde diplomatik tutumun ve hukuki yükümlülüklerin tutarlılığına dikkat çekti.
Panel II: Toplumsal İlişkiler, Güvenlik ve Süreç Yönetimi
Moderatörlüğünü Prof. Dr. Banu Akadırcıoğlu’nun yaptığı bu panelde, Prof. Dr. Şenol Sert, Prof. Dr. Zuhal Yeşilyurt Gündüz ve Prof. Dr. Didem Danış söz aldı. Sunumlarda, göçmen toplulukların Türkiye toplumuna entegrasyon süreci, sosyal uyum mekanizmaları ve karşılıklı algı dinamikleri incelendi. Katılımcılar; güvenlik odaklı söylemlerin, kamuoyundaki yabancı düşmanlığını artırdığını ve sürdürülebilir entegrasyon için hak temelli kamu politikalarına ihtiyaç olduğunu belirtti.
Panel III: Emek Piyasası ve Ekonomik Etkiler
Bu panelin oturum başkanlığını Prof. Dr. Aytül Kasapoğlu yaptı. Prof. Dr. Kezban Çelik, Doç. Dr. Can Özen ve Prof. Dr. Deniz Yükseker Tekin, Türkiye’de mültecilerin emek piyasasına etkisi, kayıt dışı istihdam, ücret dengeleri ve yerli-mülteci emekçilerin çalışma koşulları üzerine değerlendirmelerde bulundu. Özellikle sosyal güvenlik sistemi üzerindeki baskılar ve iş gücü piyasasında yaşanan yapısal sorunlar öne çıkan konular arasında yer aldı.
Panel IV: Gelecek Öngörüleri ve Çözüm Önerileri
Sempozyumun kapanış panelinde, Prof. Dr. Murat Erdoğan başkanlık yaptı. Konuşmacılar arasında Prof. Dr. Erol Esen, Dr. Onur Unutulmaz, Meltem Ersan ve İbrahim Vurgun Kavlak yer aldı. Panelde, mülteci meselesinin geleceği, Türkiye’nin uzun vadeli entegrasyon stratejileri, yerel yönetimlerin rolü ve sivil toplumun çözüm üretmedeki katkısı tartışıldı. Özellikle kalıcılığı netleşen mülteci nüfusuna yönelik sosyal konut, dil eğitimi, istihdam destekleri gibi kamusal hizmetlerin güçlendirilmesinin zorunlu olduğu vurgulandı.
Ortak Akıl ve Toplumsal Dayanışma Çağrısı
Sempozyum, Sosyal Demokrasi Derneği Genel Sekreteri Muratcan Işıldak’ın kapanış konuşmasıyla son buldu. Işıldak, konuşmasında şu ifadeleri kullandı: “Göç meselesi, sadece sayılardan ibaret değildir; aynı zamanda insan hikâyelerinin, yoksullukların, dirençlerin ve umutların toplamıdır. Bizler bu meseleyi kutuplaşmadan uzak, adalet merkezli ve toplumun tüm kesimlerinin sesi olarak ele almak zorundayız. Sosyal demokrasinin evrensel ilkeleri, göç politikalarında da bize yol göstermeye devam etmelidir.”
SDD olarak, hem Türkiye’nin hem de bölgenin en önemli meselelerinden biri olan göç konusunda kapsayıcı, hak temelli ve sürdürülebilir politika üretiminin ancak bilimsel bilgi, sivil katılım ve siyasi irade ile mümkün olduğuna inanıyoruz. Sempozyuma katkı sunan tüm akademisyenlere, konuşmacılara, katılımcılara ve destekçilere teşekkür ederiz.
